Balekenbrei - Vakantie in Limburg

Limburgs streekproducten: Balkenbrij

Balkenbrij is een oud gerecht dat vooral in het najaar en in de winter wordt gegeten. Traditioneel wordt het gemaakt van in bouillon gekookt slachtafval van het varken (onder meer kop), boekweitmeel (soms tarwebloem) en speciale kruiden (vooral rommelkruid), die een zoete smaak afgeven.

Limburgse balkenbrij oftewel Kroeboet[5] bevat veel bloed waardoor het donkerroodbruin in plaats van grijs van kleur is en qua smaak meer op bloedworst lijkt. Balkenbrij wordt in blokken verkocht en gebakken in de koekenpan in plakken van ongeveer 1 centimeter dik.

Het is van oorsprong een goedkoop boerengerecht, dat in grote hoeveelheden tegelijk gemaakt kon worden. Van slachtresten gemaakte gerechten komen in veel landen voor, zoals het Duitse ‘Panhas’ en het Amerikaanse ‘scrapple’ en ‘goetta’. Bij de moderne varianten van balkenbrij gebruikt men vaak varkensvlees, spek en lever in plaats van slachtafval.

Etymologie van het woord balkenbrij

Het woord balkenbrij is waarschijnlijk afgeleid van brij van gebalchte, dat wil zeggen de buikresten van een geslacht dier, zoals darmen en pens. ‘Balk’ en ‘balg’ betekenen ‘buik’ in dialecten van het Nederlands.